Gỏi cá trích là món gắn với Phú Quốc: cá trích tươi, hành, rau thơm, dừa bào và đậu phộng, cuốn bánh tráng chấm nước mắm. Ở quán, cá thường được làm tái bằng chanh. Khi làm ở nhà, nhất là cho trẻ em, người lớn tuổi hay phụ nữ mang thai, bạn có thể dùng cá nấu chín mà vẫn giữ được vị chua ngọt, béo bùi đặc trưng. Bài này hướng dẫn công thức gỏi cá trích kiểu Phú Quốc phiên bản cá chín, từ định lượng, sơ chế đến cách trộn và cuốn.

Gỏi cá trích kiểu Phú Quốc có những thành phần nào?
Theo cách làm phổ biến ở đảo, một đĩa gỏi cá trích gồm phi lê cá trích, hành tây hoặc hành tím thái mỏng, rau thơm, dừa nạo, đậu phộng rang giã dập, ăn kèm bánh tráng, rau sống và chén nước mắm pha chua ngọt có tỏi ớt. Phần cá ở quán được trộn chanh cho tái. Trong công thức tại nhà dưới đây, cá được hấp hoặc luộc chín trước, sau đó mới trộn với chanh, rau và gia vị, nên vị cá mềm, ngọt, ít tanh.
- Cá: cá trích tươi, mắt trong, thân chắc.
- Phần trộn: hành tím hoặc hành tây, rau răm, húng quế, ngò gai.
- Phần béo: dừa bào sợi, đậu phộng rang.
- Phần cuốn: bánh tráng, xà lách, dưa leo, rau thơm.
- Nước chấm: nước mắm, đường, chanh, tỏi, ớt.
Cần mua gì cho một đĩa gỏi 2–3 người?
Định lượng dưới đây là công thức biên tập để bạn dễ bắt đầu, có thể tăng giảm theo khẩu vị. Cá trích nhỏ, nhiều xương, nên mua dư một chút để sau khi làm sạch còn đủ phần thịt.
- Cá trích tươi: khoảng 500 g (sau khi lóc còn khoảng 250–300 g phi lê).
- Hành tím: 3–4 củ; hoặc nửa củ hành tây.
- Rau thơm (rau răm, húng quế, ngò gai): mỗi loại một nắm nhỏ.
- Dừa bào sợi: khoảng 50–70 g.
- Đậu phộng rang: 2–3 muỗng canh (bỏ qua nếu ai dị ứng).
- Chanh: 2–3 quả; ớt, tỏi, đường, nước mắm.
- Bánh tráng: 15–20 lá; xà lách, dưa leo.
Nếu mua cá ở chợ, nhờ người bán đánh vảy, bỏ đầu và ruột. Về nhà rửa lại với nước muối loãng, để ráo và cho vào ngăn mát ngay nếu chưa nấu.
Sơ chế và nấu chín cá trích thế nào?

Dùng thớt và dao riêng cho cá sống, không dùng chung với rau ăn sống. Lóc phi lê cá bằng cách rạch dọc sống lưng, tách hai miếng thịt khỏi xương giữa, rồi dùng nhíp gắp bớt xương dăm. Không lóc được thì có thể để nguyên con nhỏ để hấp, sau đó gỡ thịt.
Hấp cá khoảng 5–8 phút tùy độ dày, hoặc chần trong nồi nước sôi có vài lát gừng đến khi thịt chuyển trắng đục, tách thớ dễ dàng. Theo khuyến nghị an toàn thực phẩm của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), cá nên được nấu đến nhiệt độ bên trong 63°C. Sau khi chín, để cá nguội trên đĩa sạch, không đặt lại lên thớt đã dùng cho cá sống.
Cách trộn gỏi và pha nước mắm ăn kèm
Khi cá đã nguội và ráo, xé thành miếng vừa ăn. Vắt khoảng nửa quả chanh lên cá, trộn nhẹ, để 5 phút cho thấm. Hành tím thái mỏng, ngâm nước đá vài phút cho bớt hăng rồi vắt ráo. Cho cá, hành, rau thơm cắt nhỏ, dừa bào vào tô, trộn nhẹ tay để cá không nát. Nêm chút muối, đường nếu thích. Rắc đậu phộng rang lên trên khi chuẩn bị ăn để đậu còn giòn.
Nước chấm: pha 3 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh đường, 3 muỗng canh nước ấm, khuấy tan, thêm nước cốt nửa quả chanh, tỏi và ớt băm. Nếm và chỉnh dần. Nhiều người thích thêm chút đậu phộng giã vào chén chấm cho béo.
Nếu muốn chọn nước mắm ngon cho chén chấm, xem thêm cách chọn nước mắm Phú Quốc trước khi mua.
Cuốn bánh tráng và dùng phần gỏi còn lại

Lấy một lá bánh tráng, đặt xà lách, vài lát dưa leo, rau thơm, thêm một muỗng gỏi cá, cuốn chặt tay rồi chấm nước mắm. Bánh tráng mỏng loại cuốn không cần nhúng nước có thể dùng ngay; loại dày cần nhúng nhanh qua nước cho mềm. Để rau sống và nước chấm riêng, chỉ cuốn đến đâu ăn đến đó để bánh không bị nhũn.
Gỏi trộn chanh nên ăn trong ngày. Nếu còn thừa, cho vào hộp kín và cất tủ lạnh trong vòng hai giờ sau khi làm, dùng hết sớm và không để ở nhiệt độ phòng lâu. Rau sống, đậu phộng, dừa bào nên bảo quản riêng.
Muốn nấu thêm một món đảo khác tại nhà, có thể tham khảo cách nấu bún quậy Phú Quốc với tôm và cá.
Mẹo để gỏi cá chín vẫn ngon như ở đảo
Cá chín dễ khô, vì vậy đừng hấp quá lâu: thịt vừa trắng đục là được. Trộn chanh sau khi cá đã nguội giúp vị chua thấm mà cá không bị bở. Dừa bào tươi cho vị béo thanh hơn dừa khô; nếu dùng dừa khô, rang sơ cho thơm. Rau răm và húng quế là hai loại rau tạo mùi rõ nhất cho món này, đừng bỏ qua.
Nếu có dịp ra đảo, bạn có thể so sánh với phiên bản cá tái ở quán để chọn cách mình thích. Món này nằm trong nhóm đặc sản Phú Quốc nên thử, và nhiều công thức địa phương khác cũng được giới thiệu trên Việt Map Travel.
Câu hỏi thường gặp
Gỏi cá trích có bắt buộc dùng cá sống không?
Không. Cách làm ở quán thường dùng cá tái chanh, nhưng ở nhà bạn có thể hấp hoặc chần cá chín trước rồi mới trộn, an toàn hơn cho trẻ em và người lớn tuổi.
Cá trích nấu bao lâu thì chín?
Hấp khoảng 5–8 phút tùy độ dày, đến khi thịt trắng đục và tách thớ dễ. FDA khuyến nghị nấu cá đạt 63°C bên trong.
Có thể thay cá trích bằng cá khác không?
Có thể dùng cá có thịt mềm, ít mùi như cá nục, cá thu nhỏ, nhưng hương vị sẽ khác bản gốc của Phú Quốc.
Gỏi cá để được bao lâu?
Nên ăn trong ngày. Phần thừa cất tủ lạnh trong vòng hai giờ và dùng sớm.


